قوله تعالى : * ( وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ ) * ، حق تعالى از اين جا در قصهء خلق آدمى و آدم ( 1 ) گرفت ، گفت : * ( وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ ) * ، بدرستى كه ما انسان را از سلالهء گل آفريديم . و عبد اللَّه عبّاس گفت و مجاهد كه : مراد به انسان هر آدمى است ، براى آن كه اصل هر آدمى از آدم است و آدم را از گل آفريدند ( 2 ) . و اين قول نيكوست تا مطابق بود آن را كه ( 3 ) گفت : * ( ثُمَّ جَعَلْناه نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ ) * . و آدم نطفه نبوده است در قرارى . و گفتند مراد به سلاله صفوت و خلاصهء ( 4 ) آدم است . آنگه « من طين » راجع باشد با آدم ، و تقدير آن كه : خلقنا اولاد آدم من مائه و آدم من طين ، آنگه اجمال كرد براى آن كه مخاطب هر يك به جاى خود بنهد . و سلالة الرّجل ، ولده . و كذلك [ 64 - پ ] سليله ، لأنّه كان ( 5 ) قد استلّ منه ، پندارى فرزند ( 6 ) از پدر بيرون آورده‌اند . و « فعاله » بنايى باشد براى هر چيز كه از چيزى بيفتد ، كالقلامة و القمامة ( 7 ) و النّخامة و النّشارة ( 8 ) ، قال الشّاعر - شعر : و هل كنت الَّا مهرة عربيّة سليلة أفراس تجلَّلها بغل و قال آخر - شعر : فجاءت به عضب الأديم غضنفرا سلالة فرج كان غير حصين و قال آخر - شعر : و يقذفن في اسلابها بالسّلايل و قال آخر - شعر : إذا انتجت ( 9 ) منها المهاري تشابهت على العود ( 10 ) الَّا بالأنوف سلائله و قال آخر - شعر : سليلة سابقين تناجلاها اذا نسبا يضمّهما الكراع

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : آدمى . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : آفريد . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : آن بود كه : ( 4 ) . همهء نسخه بدلها گل . ( 5 ) . آط ، آج ، لب : كانّه . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : فرزند را . ( 7 ) . آب ، آز : الغمامة . ( 8 ) . ديگر نسخه بدلها : ندارد . ( 9 ) . آب ، آز ، مش : انتجت . ( 10 ) . كذا در اساس و ديگر نسخه بدلها ، طبرى و تبيان : القود .